(SN 1969) là một luật sư và nhân vật bất đồng chính kiến người Việt Nam. Ông từng bảo vệ nhiều vụ án nhân quyền và tôn giáo như vụ xử Mục sư Nguyễn Hồng Quang và nhà truyền đạo Phạm Ngọc Thạch năm 2004.

Ông qua Đông Đức (Cộng hòa Dân chủ Đức) năm 1989, làm công nhân kỹ thuật tại nhà máy sản xuất xe ô tô IFA ở thành phố Berlin. Sau khi bức tường Berlin sụp đổ, ông trở về Việt Nam năm 1990, theo học tại Đại học Luật Hà Nội và tốt nghiệp năm 1995, ông làm việc cho một số văn phòng luật sư.

Ông theo đạo Cơ đốc và là luật sư nhân quyền từ năm 2000. Trong giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2006, ông bảo vệ cho nhiều mục sư (Mục sư Thuý, Mục sư Nguyễn Hồng Quang và Mục sư Thân Văn Trường), và bênh vực cho hàng trăm tín đồ Tin lành người H’Mong ở các tỉnh biên giới phía Bắc Việt Nam bị đàn áp. Ông tham gia cố vấn cho 12 giáo hội Tin Lành độc lập chưa được nhà cầm quyền Cộng Sản công nhận.

Ông viết bài nghiên cứu luật học về các quyền tự do chính trị ở Việt Nam. Ông thành lập và tham gia hoạt động ” “, “Ủy ban Nhân quyền Việt Nam”, “Liên minh dân chủ nhân quyền Việt Nam”. Ông đóng góp bài vở cho BCC Tiếng Việt, biên tập viên cho báo Tự do dân chủ và cộng tác viên của báo Tự do ngôn luận. Bên cạnh những sinh hoạt nêu trên, ông mở các lớp học về các quyền tự do chính trị và quyền tự do báo chí cho sinh viên ở Hà Nội.

Từ những hoạt động này, năm 2007 Nguyễn Văn Đài đã bị bắt và bị xử tù 4 năm về tội “Tuyên truyền chống Nhà nước CHXHCN Việt Nam”, và quản chế sau đó 4 năm.

Khi ra tù vào tháng 3/2011, ông tiếp tục hoạt động bảo vệ nhân quyền. Tháng 4/2013, ông và các nhà hoạt động nhân quyền khác thành lập Hội AEDC, là một tổ chức XHDS hoạt động bảo vệ các quyền con người, đấu tranh cho dân chủ đa đảng tại Việt Nam. Ông tiếp tục mở các lớp học về XHDS và nhân quyền cho sinh viên và các giáo dân Công giáo.

Tháng 12/2015 ông lại bị bắt, và tạm giam về tội “Tuyên truyền chống Nhà nước”, giống như lần trước. Ông bị bắt trên đường đi gặp phái đoàn đối thoại nhân quyền EU. Sau 28 tháng tạm giam, tháng 4 năm 2018 ông bị xử tù 15 năm, và quản chế sau đó 5 năm với tội danh “Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân”.

Từ năm 2016, nghị sĩ Marie-Luise Dött, Khối Nghị sĩ Liên minh Dân chủ/Xã hội Thiên chúa giáo Đức (CDU/CSU) trong Quốc hội Liên bang Đức, đã nhận bảo trợ quốc hội cho Luật sư Nguyễn văn Đài.

Trước áp lực mạnh mẽ của cộng đồng quốc tế như chính phủ CHLB Đức, EU, Hoa Kỳ và rất nhiều quốc gia khác cùng với các tổ chức bảo vệ nhân quyền quốc tế, nhà cầm quyền CSVN chấp nhận trả tự do cho ông với điều kiện phải rời Việt Nam. Đêm 7/06/2018, Nguyễn Văn Đài được đưa ra khỏi nhà tù tới sân bay quốc tế Nội Bài để sang Đức tị nạn chính trị.

Từ khi đến Đức, ông tiếp tục đấu tranh và lên tiếng bảo vệ các quyền con người và góp phần xây dựng thúc đẩy tiến trình dân chủ cho Việt Nam.

Đặc biệt hiện nay ông đang cố vấn, huấn luyện và hỗ trợ cho các nhóm Tin Lành độc lập ở các tỉnh Tây Nguyên của Việt Nam xây dựng các nhóm cầu nguyện. Giúp cho một số người theo dõi tình hình tự do tôn giáo ở Tây Nguyên, khu vực nhạy cảm nhất của Việt Nam.

Ông cũng sắp xếp, tổ chức cho đại diện các nhóm Tin Lành và những người theo dõi nhân quyền gặp gỡ đại diện ngoại giao của Hoa Kỳ và CHLB Đức tại Việt Nam

Vì những nổ lực phấn đấu và bảo vệ nhân quyền của ông, ông đã được nhận các giải thưởng:

  • Giải thưởng Hellman/Hammett 2007 của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền
  • Giải Nhân quyền Việt Nam 2007 của Mạng lưới Nhân quyền Việt Nam.
  • Giải Nhân quyền 2017 của Hiệp hội Thẩm phán Đức